WHOIS Sorgulama Nedir, Nasıl Yapılır? RDAP Farkıyla Rehber

WHOIS sorgulama, bir alan adının hangi kayıt firmasında durduğunu, ne zaman kaydedildiğini, ne zaman bittiğini ve hangi nameserver'ları kullandığını gösteren herkese açık bir sorgudur. Bugün .com, .net, .org gibi genel uzantılarda resmi kaynak WHOIS'in yerini alan RDAP'tır; .tr uzantılarında ise TRABIS'in WHOIS sunucusu kullanılır.

Bu yazıda WHOIS'in ne olduğunu, hangi bilgilerin artık gizlendiğini, RDAP'ın neden öne çıktığını ve sorgu çıktısını nasıl okuyacağınızı anlatıyoruz.

WHOIS nedir?

WHOIS, İnternet'in ilk yıllarından kalma, "bu alan adı kimin?" sorusuna yanıt vermek için tasarlanmış basit bir sorgu protokolüdür. İstemci, sunucunun 43 numaralı portuna alan adını gönderir, sunucu da düz metin bir yanıt döner.

Günlük dilde "domain whois" dendiğinde çoğunlukla bu protokolün kendisi değil, bir alan adının kayıt bilgilerine bakma işi kastedilir. Aynı bilgilere bugün RDAP ile de ulaşılabildiği için web araçlarının çoğu arka planda ikisinden birini kullanır.

WHOIS sorgusu ne gösterir?

Tipik bir sorgu şu bilgileri verir:

• Alan adının kayıtlı olduğu firma (registrar) ve bu firmanın ICANN kimlik numarası
• İlk kayıt tarihi, son güncelleme tarihi ve bitiş tarihi
• Alan adının durum kodları (transfer kilidi, askıya alma, silinme süreci gibi)
• Nameserver'lar, yani alan adının DNS kayıtlarını hangi sunucuların yayınladığı
• DNSSEC'in açık olup olmadığı
• Kötüye kullanım bildirimi için kayıt firmasının iletişim adresi

Bitiş tarihini bulmaya odaklanıyorsanız domain bitiş tarihi sorgulama yazımız hangi satıra bakacağınızı adım adım gösterir.

KVKK ve GDPR sonrası hangi bilgiler gizlendi?

Eskiden WHOIS çıktısında alan adı sahibinin adı, adresi, telefonu ve e-postası açıkça yazardı. Avrupa Birliği'nin kişisel veri düzenlemesi GDPR'ın Mayıs 2018'de yürürlüğe girmesiyle ICANN, kayıt firmalarının bu bilgileri herkese açık çıktıda gizlemesine izin veren kurallar getirdi.

Bugün gTLD'lerde kişisel iletişim alanlarında çoğunlukla "REDACTED FOR PRIVACY" ya da benzeri bir ifade görürsünüz. Bazı kayıtlarda yalnız ülke veya il bilgisi kalır. Birçok kayıt firması ayrıca gizlilik (privacy/proxy) hizmeti sunar; bu durumda sahibin yerine hizmet sağlayıcının bilgileri görünür.

Türkiye'de KVKK da benzer bir çerçeve çizer. TRABIS'in .tr çıktısında hangi alanların görüneceği TRABIS kurallarına bağlıdır ve zamanla değişebilir. Alan adı sahibine ulaşmanız gerekiyorsa en doğru yol, kayıt firmasının iletişim formunu kullanmak ya da meşru bir gerekçeyle kayıt firmasına başvurmaktır.

RDAP nedir ve 2025'te neden resmi kaynak oldu?

RDAP (Registration Data Access Protocol), aynı kayıt bilgilerini HTTPS üzerinden ve JSON biçiminde sunan, IETF tarafından standartlaştırılmış bir protokoldür. WHOIS'te her sunucu çıktıyı kendi bildiği gibi biçimlendirirken RDAP'ta alan adları ve yapı standarttır; bu da yazılımların sonucu güvenle okumasını sağlar.

ICANN, gTLD'lerde WHOIS (port 43) hizmeti sunma yükümlülüğünü 28 Ocak 2025'te kaldırdı ve RDAP resmi kaynak oldu. Bazı sunucular WHOIS'i gönüllü olarak sürdürse de eksik veya hiç yanıt almanız artık şaşırtıcı değildir.

WHOIS sorgulama nasıl yapılır?

Web üzerinden

1. lookup.icann.org adresini açın. Bu araç arka planda RDAP kullanır.
2. Alan adını www olmadan yazın ve sorgulayın.
3. Sonuçta kayıt firmasını, tarihleri, durum kodlarını ve nameserver'ları okuyun.

Kayıt firmalarının çoğu sitesinde de ücretsiz bir WHOIS sayfası bulunur. .tr uzantıları için TRABIS'in sorgu hizmetini ya da alan adını yönettiğiniz kayıt kuruluşunun sayfasını kullanın.

Komut satırından

macOS ve Linux'ta:

whois ornekfirma.com
whois -h whois.trabis.gov.tr ornekfirma.com.tr

RDAP'ı doğrudan sorgulamak için:

curl -sL https://rdap.org/domain/ornekfirma.com | jq '.events, .nameservers'

rdap.org, isteği ilgili uzantının resmi RDAP sunucusuna yönlendirir; -L bu yönlendirmeyi izler. jq kurulu değilse çıktıyı olduğu gibi okuyabilirsiniz. .tr için RDAP olmadığından bu komut .tr alan adlarında sonuç vermez.

Windows'ta yerleşik whois komutu yoktur. PowerShell ile RDAP sorgusu yapabilirsiniz:

(Invoke-RestMethod https://rdap.org/domain/ornekfirma.com).events

WHOIS çıktısını okuma

Bir .com alan adının WHOIS çıktısında sık görülen alanlar ve anlamları şöyledir:

RDAP'ta aynı bilgiler JSON içinde yer alır: tarihler events listesinde (registration, expiration, last changed), kayıt firması entities içinde registrar rolüyle, nameserver'lar ise nameservers listesinde bulunur.

Domain Status kodları

Durum kodları çoğu zaman gözden kaçar, oysa alan adınızın sağlığı hakkında önemli ipuçları verir:

• clientTransferProhibited: Transfer kilidi açık. Normaldir, alan adınızın izinsiz taşınmasını önler.
• ok ya da active: Özel bir kısıtlama yok.
• clientHold veya serverHold: Alan adı DNS'te yayınlanmıyor; site ve e-posta çalışmaz. Kayıt firmanıza hemen danışın.
• autoRenewPeriod: Süre dolmuş ve alan adı otomatik yenileme ek süresinde olabilir.
• redemptionPeriod: Alan adı silinme sürecine girmiş, ancak ek ücretle geri alınabilir.
• pendingDelete: Silinmek üzere; bu aşamada geri almak genellikle mümkün değildir.

Son üç kodun ne anlama geldiğini domain süresi dolarsa ne olur yazısında gün gün anlattık.

WHOIS sorgusunu ne zaman kullanmalısınız?

• Alan adınızın ne zaman bittiğini doğrulamak için
• Alan adının hangi firmada kayıtlı olduğunu bulmak için; ayrıntılar domain hangi firmada kayıtlı rehberinde
• Almak istediğiniz bir alan adının boşta olup olmadığını görmek için
• Nameserver'ları kontrol edip DNS'in kimde yönetildiğini anlamak için
• Şüpheli bir alan adını kötüye kullanım adresine bildirmek için

Bu kontrolleri otomatikleştirmek

WHOIS sorgusu tek seferlik bir fotoğraftır; yarın bir şey değiştiğinde size haber vermez. Bulut Domain, eklediğiniz her alan adı için bitiş tarihini RDAP'tan, .tr uzantılarında TRABIS WHOIS'ten otomatik okur; kayıt firmasını, kayıt tarihini ve nameserver'ları da listeler. Süre dolmadan kademeli olarak e-posta ve site içi bildirimle uyarır, siz tarih girmezsiniz.

Sık sorulan sorular

WHOIS ile alan adı sahibinin adını öğrenebilir miyim?

Çoğu durumda hayır. KVKK ve GDPR sonrasında gTLD'lerde kişisel iletişim bilgileri genellikle gizlenir. Sahibine ulaşmak için kayıt firmasının iletişim formunu kullanabilirsiniz.

WHOIS sorgulama yasal mı?

Evet. WHOIS ve RDAP'taki bilgiler herkese açık olarak yayınlanır. Elde ettiğiniz bilgileri istenmeyen ileti göndermek gibi amaçlarla kullanmak ise ayrı bir konudur ve yasal sorun doğurabilir.

WHOIS ve RDAP sonuçları neden farklı çıkıyor?

Bazı WHOIS sunucuları artık güncellenmiyor ya da sonuçlar üçüncü taraf sitelerde önbellekte bekliyor olabilir. gTLD'lerde farklılık varsa RDAP'ı esas alın.

.com.tr alan adım için RDAP kullanabilir miyim?

Hayır, .tr uzantıları için RDAP hizmeti yoktur. whois.trabis.gov.tr sunucusunu ya da kayıt kuruluşunuzun panelini kullanın; ayrıntılar .com.tr domain bitiş tarihi yazısında.

Alan adlarınızın WHOIS ve RDAP bilgilerini her seferinde elle sorgulamak yerine tek ekranda görmek isterseniz ücretsiz hesap oluşturun ve domainlerinizi ekleyin.