Nameserver Nedir? NS Kaydı Nasıl Sorgulanır ve Değiştirilir

Nameserver, alan adınızın DNS kayıtlarını tutan ve "bu alan adının sitesi, e-postası nerede?" sorusuna yetkili cevabı veren sunucudur. Kayıt firmanızın panelinde hangi nameserver'ları yazdıysanız, internetin geri kalanı alan adınızın A, MX, TXT gibi tüm kayıtlarını o sunuculardan öğrenir. Kısacası nameserver nedir sorusunun cevabı: alan adınızın DNS'inin adresidir.

Nameserver nedir ve ne işe yarar?

Bir ziyaretçi alanadi.com adresini açmak istediğinde, ziyaretçinin çözümleyicisi önce .com uzantısını yöneten sunuculara gider. Bu sunucular sitenin IP adresini bilmez; yalnız "bu alan adı için şu nameserver'lara sorun" der. Çözümleyici de o nameserver'lara gidip asıl cevabı alır.

Bu yüzden nameserver, alan adınızın DNS'inin kimde olduğunu belirleyen anahtar ayardır. Nameserver'lar hosting firmanızı gösteriyorsa DNS kayıtlarınızı hosting panelinde, Cloudflare'i gösteriyorsa Cloudflare panelinde düzenlersiniz. Başka bir yerde yaptığınız değişiklik hiçbir etki yaratmaz.

Nameserver'lar genellikle ns1.saglayici.com ve ns2.saglayici.com gibi en az iki adet olarak tanımlanır. Biri yanıt vermezse diğeri devreye girer.

Registrar'daki NS ile DNS bölgesindeki NS kaydı

Nameserver bilgisi iki yerde bulunur ve bu ikisini karıştırmak sık yapılan bir hatadır.

Belirleyici olan kayıt firmasındaki ayardır. DNS bölgesindeki NS kaydını değiştirmek tek başına alan adınızı başka bir sağlayıcıya taşımaz. Sağlıklı bir yapılandırmada iki liste birbiriyle aynıdır. Tutarsızlık varsa bazı çözümleyiciler farklı cevaplar alabilir ve sorunları teşhis etmek zorlaşır.

Kayıt firması (registrar), alan adınızı satın aldığınız ve yenilediğiniz firmadır. Hangi firmada kayıtlı olduğunu bilmiyorsanız domain hangi firmada kayıtlı yazısı yardımcı olur.

Nameserver sorgulama nasıl yapılır?

dig ile NS kaydı sorgulama

macOS ve Linux'ta en hızlı yol:

dig NS alanadi.com +short

Örnek çıktı:

ns1.dns-saglayici.com.
ns2.dns-saglayici.com.

Windows'ta aynı bilgiyi şu komut verir:

nslookup -type=ns alanadi.com

Bu sorgu, çözümleyicinizin önbelleğindeki cevabı döndürebilir. Yeni bir değişiklikten sonra doğrudan uzantının sunucusuna ne kayıtlı olduğunu görmek isterseniz yolun tamamını izleyin:

dig +trace alanadi.com

Çıktıda .com sunucularının verdiği NS satırları, kayıt firmasındaki ayarın uzantıya ulaşıp ulaşmadığını gösterir.

whois çıktısında Name Server satırı

Kayıt firmasına bildirilen nameserver'ları whois kaydında da görebilirsiniz:

whois alanadi.com

Çıktıda Name Server: ile başlayan satırlar bulunur. Uzun çıktıda aramak için macOS veya Linux'ta:

whois alanadi.com | grep -i "name server"

.com.tr gibi .tr uzantılarında sorgu whois.trabis.gov.tr sunucusuna yapılır ve alan adları biraz farklı bir biçimde listelenebilir. whois ve yerini alan RDAP hakkında daha fazlası için WHOIS sorgulama nedir yazısına göz atabilirsiniz.

DNS sunucusu değiştirme: adım adım

Hosting değiştirirken ya da Cloudflare gibi bir hizmete geçerken dns sunucusu değiştirme işlemi yaparsınız. Doğru sırayla yapılırsa kesintisiz geçer; yanlış sırayla yapılırsa site veya e-posta saatlerce durabilir.

1. Mevcut kayıtların tam listesini çıkarın. Eski sağlayıcının panelinden A, AAAA, CNAME, MX, TXT ve varsa diğer kayıtları not edin ya da dışa aktarın. E-posta ve doğrulama kayıtlarını (SPF, DKIM, DMARC, servis doğrulama TXT'leri) atlamayın.
2. Kayıtları önce yeni sağlayıcıya ekleyin. Yeni DNS bölgesi, eskisinin eksiksiz bir kopyası olmalı. Nameserver'ı henüz değiştirmeyin.
3. Yeni sunuculara doğrudan sorun. Nameserver değişmeden önce yeni tarafın doğru cevap verdiğini test edebilirsiniz: dig alanadi.com MX +short @ns1.yeni-saglayici.com
4. Mümkünse TTL'i önceden düşürün. Değişiklikten bir gün kadar önce önemli kayıtların TTL değerini kısaltmak, geçişte eski cevapların önbellekte kalma süresini azaltır.
5. Kayıt firmasının panelinde nameserver'ları değiştirin. Eski nameserver'ları silip yenilerini yazın.
6. Yayılmayı bekleyin ve kontrol edin. Uzantı sunucularındaki nameserver bilgisi de önbelleğe alınır; değişikliğin her yerde görünmesi genellikle birkaç saat, bazen 24-48 saat sürebilir. Bu süre boyunca eski sağlayıcıdaki bölgeyi silmeyin.
7. Eski sağlayıcıyı en son kapatın. Birkaç gün boyunca her şeyin yeni taraftan geldiğini doğruladıktan sonra eski DNS bölgesini kaldırın.

Hosting değişikliğinde sık yapılan hata

En yaygın senaryo şudur: site yeni bir hostinge taşınır, yeni firma "nameserver'larınızı bize çevirin" der, nameserver değiştirilir ve site sorunsuz açılır. Birkaç saat sonra biri fark eder ki kurumsal mail gelmiyor.

Nedeni, yeni hosting firmasının DNS bölgesinde yalnız sitenin kayıtlarının otomatik oluşturulmuş olması ve e-posta sağlayıcısının MX, SPF, DKIM kayıtlarının hiç eklenmemesidir. Nameserver değiştiği an eski bölge devre dışı kaldığı için bu kayıtlar ortadan kaybolur. Bu durumda neler yapmanız gerektiğini kurumsal e-posta çalışmıyor yazısında adım adım anlattık.

Bazı durumlarda nameserver'ı hiç değiştirmeniz gerekmez. DNS'iniz zaten sağlam bir sağlayıcıdaysa, yeni hostinge geçmek için yalnız A (ve varsa AAAA) kaydını güncellemek yeterli olabilir. Bu yol e-posta kayıtlarına dokunmadığı için genellikle daha az risklidir.

Diğer sık hatalar:

• Nameserver adını yazım hatasıyla girmek (bir harfi eksik bir adres, sorguların bir kısmının ya da tamamının cevapsız kalmasına yol açabilir).
• Tek bir nameserver girmek; çoğu kayıt firması en az iki tane ister.
• Değişiklik yansımadı diye nameserver'ları kısa aralıklarla ileri geri değiştirmek.

Nameserver bilgisini tek yerde görmek

Çok sayıda alan adı yönetiyorsanız her birinin hangi DNS sağlayıcısında olduğunu hatırlamak zordur. Bulut Domain, eklediğiniz alan adlarının nameserver'larını, kayıt firmasını ve bitiş tarihini otomatik okuyup tek listede gösterir; DNS kayıtlarını her kontrolde yeniden okur ve alan adı çözümlenmezse hata işaretler. Bir alan adının DNS'inin hangi sağlayıcıda olduğunu merak ettiğinizde tek tek whois sorgusu yapmak yerine bu listeye bakmanız yeterli olur.

Sık sorulan sorular

Nameserver ile DNS aynı şey mi?

Tam olarak değil. DNS, alan adlarını IP adreslerine çeviren sistemin adıdır. Nameserver nedir diye sorduğumuzda kastedilen ise bu sistem içinde belirli bir alan adının kayıtlarını tutan ve yetkili cevap veren sunucudur.

Nameserver değişikliği ne kadar sürer?

Kayıt firmasındaki değişiklik genellikle dakikalar içinde uzantı sunucularına iletilir. Ancak önbellekler nedeniyle herkesin yeni nameserver'ları görmesi çoğunlukla birkaç saat, bazen 24-48 saat sürebilir.

Nameserver değiştirince e-postam etkilenir mi?

MX, SPF ve DKIM kayıtlarını yeni sağlayıcıya eksiksiz taşıdıysanız etkilenmez. Taşımadıysanız nameserver değiştiği an e-postanız çalışmayı bırakabilir.

NS kaydı sorgulama için hangi komutu kullanmalıyım?

dig NS alanadi.com +short hızlı bir cevap verir; kayıt firmasına bildirilen değeri görmek için whois çıktısındaki Name Server satırlarına, uzantı sunucularındaki durumu görmek için dig +trace komutuna bakabilirsiniz.

Alan adlarınızın nameserver'larını, kayıt firmasını ve bitiş tarihini tek ekranda görmek isterseniz ücretsiz hesap oluşturun; tarih girmenize ya da sunucuya bir şey kurmanıza gerek yok.